Strona główna   »   Dieta i odżywianie   »   Zapotrzebowanie energetyczne człowieka

Zapotrzebowanie energetyczne człowieka

2014-06-02 | Akop Szostak | Tagi: Dieta Odchudzanie Zdrowe tłuszcze Węglowodany
Każda istota żywa ma określone zapotrzebowanie energetyczne. Możnaby porównać proces ten do silnika samochodu. Aby mógł on sprawnie pracować, potrzebuje odpowiedniego paliwa. Bez niego, żadna praca nie jest możliwa do wykonania. Wszak przy braku benzyny samochód gaśnie.

Podobnie jest z nami. Aby móc funkcjonować, potrzebujemy odpowiedniej ilości energii - po raz pierwszy stwierdził to w XVIII wieku francuski uczony, A. Lovoister: „Życie jest procesem spalania, który dostarcza organizmom żywym energii niezbędnej do ich istnienia, a każdy żywy organizm ma określone potrzeby energetyczne”.
Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Energię pozyskuje się na drodze skomplikowanych procesów energetycznych, zachodzących w komórkach naszego ciała. Źródłem owego paliwa jest pokarm. Białka, tłuszcze oraz węglowodany są przekształcane w energię cieplną, mechaniczną, elektryczną lub w inne jej postacie.

Głównym źródłem energii jest ATP (adenozynotrifosforan), który jest tworzony w komórkach z źródeł pożywienia. Istotne jest, że w normalnych warunkach jedynie 40% energii pożywienia transferowane jest na ATP, pozostała część uwalniana jest w postaci energii cieplnej (tak zwana termogeneza).
Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Energia dostarczana organizmowi wraz z pożywieniem wyrażana jest jednostkami cieplnymi. Są one określane mianem Kalorii, co z języka łacińskiego oznacza ciepło – Calor. Wartość pożywienia jest mierzona w kilokaloriach (Kcal). Jedna kilokaloria, równa się tysiąc kalorii.

Podstawowym celem odżywiania dla człowieka powinno być:
- podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych, czyli podstawowa przemiana materii (PPM),
- regulację termogenezy,
- zaspokojenie wydatku energetycznego w trakcie aktywności fizycznej.

Wymienione powyżej elementy, składają się na CPM (całkowita przemiana materii). Ważne więc jest, aby dostarczyć odpowiednią ilość energii (kalorii) z pożywienia. Nadmiar zostanie „przechowany” jako zapasowe źródło. Głównym magazynem będzie tkanka tłuszczowa. W przypadku niedoboru energii ustrój człowieka będzie wykorzystywał rezerwy zgromadzone w postaci tłuszczu podskórnego oraz glikogenu.
Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Podstawowa przemian materii – PPM.


Jest często określana mianem metabolizmu podstawowego (z języka angielskiego BASAL METABOLIC RATE – BMR). Jest to ilość energii niezbędna do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych, takich jak:

- praca układu oddechowego,
- krążenia,
- utrzymanie stałej temperatury ciała,
- regeneracji tkanek.
Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Na wartość PPM wpływają takie czynniki, jak:

- Płeć,
- Wiek,
- Wzrost,
- Masa ciała,
- Stosunek tkanki mięśniowej,
- Stan zdrowotny,
- Stan odżywienia organizmu,
- Różnice genetyczne.

U osób spożywających małą ilość pożywienia, bądź głodujących, PPM ma wartość obniżoną. Z kolei w sytuacji stresu (pod wpływem adrenaliny), lub stanach podgorączkowych, PPM znacznie wzrasta.

Największy wpływa na PPM ma gruczoł tarczycy. Przy niedoczynności tarczycy tępo metabolizmu spada nawet do 40%. Nadczynność tarczycy, z kolei może powodować wzrost PPM do 80%. Działanie wykazują również inne hormony (adrenalina, noradrenalina, somatotropina, oraz wiele innych), skład pożywienia, oraz niektóre środki farmakologiczne.

Najsłynniejszym wzorem określającym podstawową przemianę materii, jest opracowany przez Harrisa i Benedicta.


- Dla kobiety [kcal/dobę]      = 665,09 + 9,56W + 1,84H – 4,67A
- Dla Mężczyzny [kcal/dobę] = 66,47 + 13,75W + 5H – 6,75A

Gdzie: W – masa ciała (w kg), H – wzrost (w cm), A – wiek (w latach)

Wpływ termogenezy

Równe ważna jak PPM jest termogeneza, inaczej produkcja ciepła. Ludzie należą do stworzeń stałocieplnych. Na termogenezę nie wpływa jedyne otaczająca nas temperatura, podobne oddziaływanie ma spożycie pokarmu. W publikacjach naukowych często możemy spotkać się z określeniem tego zjawiska jako TEF (tłumacząc z języka angielskiego, termiczny efekt pożywienia). podczas trawienia składników odżywczych, wzrasta natężenie przemiany materii. Wartość termogenezy jest uzależniona od składu posiłków.

Spożycie produktów białkowych zwiększa jej stosunek o 25 % dostarczonych kalorii netto, tłuszczy pomiędzy 5% a 10%. Z kolei dla węglowodanów wartość ta wynosi 6% spożytych kalorii netto. Jako, że posiłki spożywane przez nas z reguły są w pełni zbilansowane, zawierają wszystkie składniki odżywcze, ciepłotwórcze działanie pożywienia oszacowane zostało w granicach 10% dostarczonej energii netto (kalorii).  Podczas obliczania CPM (całkowitej przemiany materii) zakłada się, że efekt termiczny pożywienia wynosi 10% PPM (podstawowej przemiany materii).

Aktywność fizyczna

Na aktywność fizyczną wykonaną w ciągu doby, składa się zarówno trening sportowy jak i aktywność zawodowa (praca), a nawet aktywne spędzanie wolnego czasu (spacer po parku). W każdej z wymienionych powyżej sytuacji tracimy określoną ilość energii, dlatego ważne jest, by została ona uzupełniona. Oczywiście, w pewnych okresach możemy prowadzić do sztucznego niedożywienia. Dobrym przykładem będzie redukcja masy ciała. Gdy zabraknie nam kalorii z pożywienia na pokrycie strat, energia zostanie pobrana z tłuszczu zapasowego oraz glikogenu mięśniowego.

Wpływ aktywności na całkowite zapotrzebowanie energetyczne waha się dla poszczególnych jednostek. Wynika to z zróżnicowanej aktywności fizycznej poszczególnych grup ludzi. Logiczne jest, że osoba uprawiająca sport ma znacznie większy wydatek energii niż prowadząca siedzący tryb życia.
Podczas ustalania zapotrzebowania energetycznego korzysta się z tabeli aktywności zawodowej, oraz pozazawodowej. Jest przedstawiona ona w poziomach, w zależności od aktywności. Dla każdego z nich określony został wydatek energii, wyrażony jako wielokrotność podstawowej przemiany materii.

W najnowszych normach żywieniowych wykorzystuje się tabelę wartości opracowaną przez Department of Health, w USA, 1991 roku.

poziom aktywności                               poziom aktywności zawodowej
pozazawodowej   
                                    niska         średnia      wysoka
                                                          m       k        m       k      m     k
brak aktywności                                   1,4    1,4      1,6    1,5    1,7   1,5
średnia aktywność                                1,5    1,5      1,7    1,6    1,8   1,6
wysoka aktywność                               1,6    1,6      1,8    1,7    1,9   1,7

Dodatkowo każdy może wyliczyć, jaką ilość energii spala podczas aktywności fizycznej, używając wartości poszczególnych form. Wystarczy pomnożyć wartość wydatku razy czas jej wykonywania (podajemy w minutach), oraz mnożymy to razy masę ciała. Czyli:

W * M * A = Energia spalona podczas aktywności fizycznej.
Gdzie: W – wartość wydatku, M- czas w minutach, A – masa ciała.

Wydatek energetyczny podczas wykonywania różnych form aktywności fizycznej

 

Rodzaj aktywności 
Wydatek energetyczny [kcal/kg masy ciała/min]
Sen 0,0172
Siedzenie i czytanie 0,0176
Spokojne leżenie 0,0195
Stanie w bezruchu 0,0206
Pisanie 0,0268
Rozmawianie 0,0269
Prowadzenie samochodu 0,0438
Ubieranie się, kąpiel 0,0466
Tenis stołowy 0,0566
Taniec (tango) 0,0612
Jazda na rowerze, calanetics 0,0734
Gra w golfa 0,0794
Gra w kręgle 0,0975
Taniec skoczny 0,1
Tenis ziemny 0,1014
Pływanie 0,119
Gra w piłkę nożną 0,1308
Wspinaczka górska 0,147
Biegi na bieżni 0,2045
Bieganie (sprint) 0,5514

Całkowita Przemiana Materii (CPM)


Aby uzyskać wartość niezbędnej energii do dostarczenia, musimy zsumować wszystkie wartości podane poniżej. Dane ilości kalorii wystarczy na podtrzymanie masy ciała oraz zapewnienie organizmowi pracy na odpowiednich „obrotach”.
Proszę tylko pamiętać, że wynik ten jest wartością uśrednioną. Na CPM wpływać może również aktywność układu hormonalnego, jak i indywidualności genowej!

W zależności od naszych celi, możemy manipulować kaloriami. Mowa oczywiście o zmniejszaniu lub zwiększaniu masy ciała.

 

Źródło: Akop Szostak

Dodaj komentarz

Wpisz kod z obrazka
Aby komentować pod stałym nickiem - zaloguj się / załóż konto.

Zaloguj się

Login Hasło
Zapamiętaj
6

Komentarze do:

Zapotrzebowanie energetyczne człowieka

Komentarze do: Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
seler
Jak rozumieć tabelę wartości opracowaną przez Department of Health, w USA, 1991 roku dotyczącą poziomu aktywności fizycznej? Może jakiś konkretny przykład podasz?
2014-09-24 11:28
Komentarze do: Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Wpisz pseudonim...
aby nauka mogła się rozwijać ..musi być prsrztezeń nieodkryta ..więc nie wszystko da się wytłumaczyć, po prostu ludzie . nie są w stanie wytłumaczyć pewnych zjawisk zresztą nauka się zmienia ..to co było niepodważalną prawdą 10 lat temu dziś może być mitem
2015-06-19 23:59
Komentarze do: Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Wpisz pseudonim...
Play inmvtfarioe for me, Mr. internet writer.
2015-06-20 05:07
Komentarze do: Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Wpisz pseudonim...
Yo, good looikn out! Gonna make it work now. http://wkwbuyyo.com [url=http://cgiqxdsfoo.com]cgiqxdsfoo[/url] [link=http://dhlawwpsu.com]dhlawwpsu[/link]
2015-06-25 23:14
Komentarze do: Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Wpisz pseudonim...
Very valid, pithy, succnict, and on point. WD.
2015-06-28 10:06
Komentarze do: Zapotrzebowanie energetyczne człowieka
Wpisz pseudonim...
Cool! That's a clever way of loinokg at it! http://nmmzowq.com [url=http://yieqed.com]yieqed[/url] [link=http://pvnkixili.com]pvnkixili[/link]
2015-07-01 06:38

Podobne wiadomości

Podobne galerie

Najczęściej czytane

Tagi

Najnowsze WIDEO

Nowe GALERIE ZDJĘĆ